کالبدشکافی تقابل تهران ـ ریاض از منظر امنیتِ هویت محور

ایرنا سه شنبه ۴ تیر ۱۳۹۸ ساعت ۱۵:۴۴
تهران-ایرنا- به لحاظ تاریخی می توان چنین اظهار داشت که جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی به عنوان دو قدرت برترِ منطقه ای، از دیرباز در حوزه راهبردی آسیای غربی به ایفای قدرت پرداخته اند؛ با این حال باید اذعان داشت که طی سالیان اخیر روابط میان این دو کنشگر مهم در برابر یکدیگر بسیار پیچیده تر شده و ابعاد تازه ای به خود گرفته است.

مرکز بین المللی مطالعات صلح می نویسد: شایان ذکر است که از جمله مباحث و مسائلی که طی سالیان اخیر روابط میان بازیگران مزبور را پیچیده تر ساخته است، بحران سیاسی امنیتیِ رخ نموده در یمن می باشد. در مقام تفهیمِ مفهومِ مورد مداقه می توان چنین اظهار داشت که جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی از دیرباز بنا به اهمیت راهبردی و همچنین وجود حجم عظیمی از منابع انرژی (نفت و گاز)، به همراه جایگاه ممتاز و بی نظیر ایشان در جغرافیای اسلامی عموماً و منطقۀ غرب آسیا خصوصاً، شرایط ویژه ای را احراز نموده اند.
لازم به ذکر است که در زمان حکومت پهلوی دوم در ایران، ساختار حاکم بر نظام بین الملل و نیز دُکترین نیکسون کیسینجر که به موجب آن، ایران ستون سیاسی و نظامی امنیتی خلیج فارس بود و عربستان سعودی نیر رُکن اقتصادی و مالی منطقه را بر عهده داشت، در کنار ترس از نفوذ کمونیسم، رویکرد دو کشور در قبال یکدگر متأثر از عوامل مزبور، حتی الامکان مبتنی بر تعامل و پرهیز از تقابل بود. با این حال، وقوع انقلاب اسلامی در ایران (۱۹۷۹) عامل مهمی بود تا از این طریق فصل نوینی در روابط این دو قطب شمالی و جنوبی منطقۀ مزبور، به منصۀ ظهور برسد. از این تاریخ به بعد، الگوی مناقشه و بحران دائمی در روابط فی مابین به غیر از مقاطعی محدود و ناپایدار مُلهم از دو قرائت و فهم متمایز نسبت به مفهوم شریعت، مذهب و اسلام سیاسی (ایدئولوژی سیاسی و انقلابی شیعه در برابر ایدئولوژی وهابی و سنیِ عربستان سعودی) برقرار شده است.
گرچه در این بین حملۀ رژیم بعثِ عراق به ایران در سال ۱۹۸۰ و در پی آن حمایت های گستردۀ مالی و نظامی شورای تازه تأسیس همکاری خلیج فارس و در رأس آن عضو پُرنفوذ و مؤثرش، ...

سرخط اخبار