مرزِ «اخلاق» در کارهای پژوهشی کجا است؟

دریافت خبر : دوشنبه 10 مهر 1396 ساعت 0:10
مرزِ «اخلاق» در کارهای پژوهشی کجا است؟

دکتر سروش دباغ
استاد و محقق فلسفه اخلاق
دانشگاه تورنتو
در این گفتار با استناد به یکی از مکاتب حوزه «اخلاق هنجاری» درباره «اخلاق پژوهش» خواهیم گفت. به این منظور، ابتدا باید بدانیم «چه درکی از اخلاق به عنوان یک «دیسیپلین» [نظام دانش] داریم؟» اخلاق یک «دیسیپلین نورماتیو» است؛ یعنی در وهله نخست، متضمن «بایدها و نبایدها» است. بنابراین در تقسیم بندی کلان می توان شقوق مختلفی را در «دیسیپلین فلسفه اخلاق» از یکدیگر تفکیک کرد؛ از جمله «اخلاق هنجاری» و «فرا اخلاق» و «اخلاق کاربردی».
«اخلاق هنجاری» از بایدها و نبایدها سخن می گوید که معمولاً متضمن یک یا چند اصل اخلاقی است. در «فرا اخلاق» بحث های وجودشناختی، معرفت شناختی و دلالت شناختی، وجوه سه گانه مباحث «فرا اخلاقی» را شامل می شوند. اما «اخلاق کاربردی» در موضوعات مختلف موضوعیت دارد؛ به عنوان مثال، در حوزه اخلاق پزشکی، اخلاق کسب وکار، اخلاق محیط زیست؛ که با به کار بستن نظریه هایی که در حوزه اخلاق هنجاری از آنها سخن به میان آمده، در مورد یک موضوع مشخص، احکام اخلاقی صادر می کنند.
حال باید دو مفهوم «پژوهش اخلاقی» و «اخلاق پژوهش» را از هم متمایز کنیم. «پژوهش اخلاقی» از جامعه شناسی اخلاق گرفته تا روانشناسی و هر آنچه را که نسبتی با دیسیپلین هنجارمحور اخلاقی داشته باشد دربرمی گیرد، اما «اخلاق پژوهش» بحثی مشخص و مصداقی از مباحث اخلاق کاربردی است.
حال باید به این پرسش پرداخت که «چه علومی ربط اخلاقی دارند؟» ما انسان ها موجوداتی مختار هستیم و به این اعتبار، کنش های طبیعی متعددی از ما سر می زند. هر آنچه از جنس کنش ها و رفتارهای انسانی است در حوزه اخلاقی از آنها سخن به میان می آید. بر اساس ...

اخبار پیشنهادی:
loading
  •   
  • به اشتراک گذاری :
  • facebook
  •  
  • twitter
  •  
  • کلوب
  •  
  • فیس نما
  •  
  • لینکیداین
  •  
  • googleplus
  •  
  • googleplus
  •  
  • telegram
  • سخن روز

    روزنامه ایران |
  • سلمان فارسی کلید خورد

    روزنامه ایران |
  • نماد وجدان روشنفکری در ایران

    روزنامه ایران |
  • وقتی هدف وسیله را توجیه می کند

    روزنامه ایران |
  • ارگ شیروان؛ بزرگترین تپه دست ریز خاکی ایران

    روزنامه ایران |
  • زیست جسورانه

    روزنامه ایران |
  • شماره جدید ماهنامه «تشکل» به گیشه آمد

    روزنامه ایران |
  • جادوی پاییزی آقای نویسنده

    روزنامه ایران |
  • نخستین جشنواره «ادبیات سلامت» برگزار می شود

    روزنامه ایران |
  • کلارین (آرژانتین)

    روزنامه ایران |
  • AS (اسپانیا)

    روزنامه ایران |
  • کوریره دلو اسپورت (ایتالیا)

    روزنامه ایران |
اشتراک در خبرنامه تی نیوز

با عضویت در خبرنامه تی نیوز می توانید روزانه خبرهای روز را در ایمیل خود مشاهده کنید

@